Wstêp
W roku 2001 w³adza lokalna naszej miejscowo¶ci mog³a poszczyciæ siê 140-leciem swojej dzia³alno¶ci , poniewa¿ w 1861 r. zacz±³ funkcjonowaæ ustroñski Wydzia³ Gminny. Z tej okazji wydano trzeci± edycjê "Kroniki Ustronia" w wersji uaktualnionej i poprawionej. Jej orygina³ znajduje siê w Muzeum Hutnictwa i Ku¼nictwa, gdzie na bie¿±co dopisuje siê najwa¿niejsze wydarzenia z ¿ycia miasta, a jej pierwsze wydanie ukaza³o siê w 1994 r. i by³o zwi±zane z obchodami 100-lecia istnienia miejscowego ratusza. "Kronika Ustronia" stanowi rejestracjê najwa¿niejszych faktów historycznych od pierwszej wzmianki o tej miejscowo¶ci, co nast±pi³o w 1305 r. a¿ do koñca XX wieku. Jest to publikacja, która wyprzedza monografiê Ustronia. Realizacja tego naukowego wydawnictwa nast±pi w 2005 r., a obecnie dostêpna jest dla zainteresowanych bogatymi dziejami naszego miasta "Kronika Ustronia", której wersjê ksia¿kow± zakupiæ mo¿na w Muzeum Hutnictwa i Ku¼nictwa. Dziêki dobrodziejstwom technologii multimedialnych mo¿emy udostêpniæ Pañstwu wersjê internetow± Kroniki, z nadziej±, ¿e bêdzie ona wstêpem do dalszych studiów nad przesz³o¶ci± naszego miasta. Na prze³omie XIII i XIV wieku Piastowie cieszyñscy czyni± staranie o wiêksze zaludnienie kraju i najprawdopodobniej wówczas powsta³a miejscowo¶æ Ustroñ. Mog³o to byæ zupe³nie nowe osiedle, b±d¼ te¿ powsta³e na zgliszczach jakiej¶ niedu¿ej starej osady.
Wiek XIV
Rok 1305
Pierwsza udokumentowana wzmianka o Ustroniu znajduje siê w aktach archidiakonatu opolskiego - jako osada dziesiêcin biskupich.
Rok 1335
Ustroñ zosta³ wymieniony w pierwszym znanym spisie osad ¶l±skich, gdzie figuruje pod nazw± Ustrona, innym razem Ustroin, Ustrin, pó¼niej Ustron i Ustroñ. Spór o w³a¶ciw± nazwê miejscowo¶ci rozpocz±³ siê po II wojnie ¶wiatowej, kiedy Urz±d Pocztowy w Ustroniu zacz±³ u¿ywaæ piecz±tki "Ustroñ Cieszyñska", czyli nazwê rodzaju ¿eñskiego. Polska Akademia Umiejêtno¶ci w Krakowie wyja¶ni³a sprawê podaj±c, ¿e nazwa "Ustroñ" jest rodzaju mêskiego a pochodzi od rzeczownika pospolitego rodzaju nijakiego ("Dziennik Zachodni" 1949 nr 229). Pierwszy Ustroñ obejmowa³ tylko t± czê¶æ wsi po³o¿on± na równinie, która pó¼niej zosta³a nazwana Ustroñ Dolny. Na zbocza gór pierwotny Ustroñ nie siêga³, stamt±d zbierano jedynie drzewo budulcowe i na opa³.
Wiek XV
Rok 1444
W tym roku wybudowano w Ustroniu pierwszy ko¶ció³. By³a to budowla drewniana, która stanê³a na ¶rodku obecnego cmentarza katolickiego. Budowa ko¶cio³a wskazuje, ¿e Ustroñ musia³ wówczas byæ ju¿ wiêksz± osad±, bo domu modlitwy nie budowa³o kilka osób, ale wiêksze zbiorowisko ludzkie. Znajduje siê on ju¿ w spisie ko¶cio³ów na ¦l±sku Cieszyñskim sporz±dzonym przez archidiakonat opolski w 1447 r. W zwi±zku ze wzrostem ludno¶ci ko¶ció³ ten okaza³ siê za ma³y, a z powodu staro¶ci grozi³ zawaleniem i w 1788 roku zosta³ on rozebrany.
Rok 1447
Pierwsza wzmianka historyczna o Hermanicach siêga roku 1447. Ksi±¿êta cieszyñscy z rodu Piastów Boles³aw II i Przemys³aw podjêli siê po ¶mierci swej matki ksiê¿nej Eufemii podzia³u jej maj±tku. Przy tym podziale Hermanice przypad³y Boles³awowi II.
Wiek XVI
Ustroñ jako w³asno¶æ ksi±¿±t cieszyñskich utrzyma³ siê do panowania Wac³awa Adama (1540-1579), który z powodu trudno¶ci finansowych by³ zmuszony czê¶æ swoich posiad³o¶ci sprzedaæ ni¿szym stanom. Pierwszym znanym ju¿ w³a¶cicielem Ustronia by³ szlachcic Marcin Kloch z Bestwiny (Ma³opolska Zachodnia). W czasie wojny 30-letniej wspomnianego Klocha i ca³y Ustroñ spotka³o wielkie nieszczê¶cie. Kraj zajmowa³y wojska neapolitañskie, które zachowywa³y siê wobec ludno¶ci nie lepiej od wojsk nieprzyjacielskich. W roku 1621 szlachta cieszyñska schroni³a siê przed nimi wraz z zabranymi ze sob± kosztowno¶ciami do Ustronia. Tutaj napadli j± grasuj±cy wówczas w okolicznych górach zbójnicy, obrabowali doszczêtnie, wie¶ spalili, a jej w³a¶ciciela Marcina Klocha zamordowali. Nastêpnymi w³a¶cicielami Ustronia byli: Lubowscy, Niewiadomscy, Podholka z Zierotycz, pó¼niej Czammerowie z Iskrzyczyna, Rudzki, wreszcie Spens. Natomiast stoki Beskidów i ta czê¶æ Ustronia zwana pó¼niej Ustroniem Górnym, by³a nadal w³asno¶ci± ksi±¿±t cieszyñskich. Ludno¶æ miejscowa, a przede wszystkim osadnicy, musieli pracowaæ na trzech ustroñskich folwarkach za³o¿onych przez szlachtê, czyli trudnili siê przewa¿nie prac± na roli. Dowodem charakteru wsi jest pieczêæ Ustronia, przedstawiaj±ca p³ug jednoskibowy.
Wiek XVII
W pierwszej po³owie XVII wieku zaczê³y siê zaludniaæ stoki Beskidów i dalsza czê¶æ Polany. Zaludniali j± przewa¿nie ch³opi uciekaj±cy przed uciskiem pañszczy¼nianym. Zg³aszali siê oni do urzêdników ksi±¿êcych z pro¶b± o przydzia³ kawa³ka lasu, który po wykarczowaniu zamieniali na pola uprawne, na ³±ki i pastwiska. Imigrowali równie¿ w Beskidy z ró¿nych stron pasterze szukaj±cy tutaj lepszych warunków bytu. Oni te¿ zaprowadzili gospodarkê sa³asznicz± w Ustroniu. Poza tym na zboczach gór osiedlali siê równie¿ ludzie wyznania ewangelickiego, prze¶ladowani najbardziej po zakoñczeniu wojny 30-letniej. Odprawiali w tych czasach tajne nabo¿eñstwa na górze Równicy, gdzie ustawiono pami±tkowy kamieñ znajduj±cy siê tam po dzieñ dzisiejszy. W pierwszej po³owie XVII wieku napotyka siê ju¿ wzmianki o Ustroniu Górnym. Ksi±¿êta cieszyñscy z chêci powiêkszenia danin i pañszczyzny zaczêli wykupywaæ w Ustroniu Dolnym maj±tki szlacheckie. Ostatnia ksiê¿na z rodu Piastów El¿bieta Lukrecja (1599-1653) kupi³a w roku 1633 od Micha³a Rudzkiego czê¶æ Górnego Ustronia i Polany. Ta sama ksiê¿na wykupi³a w 1637 r. czê¶æ Ustronia Dolnego nale¿±c± do Czammerów i to ³±cznie z poddanymi ch³opami. Poniewa¿ niektóre czê¶ci Ustronia nale¿a³y jeszcze do szlachty, co powodowa³o spory graniczne i utarczki, ksi±¿ê cieszyñski Franciszek III wykupi³ w roku 1738 resztê Dolnego Ustronia. Ustroñ sta³ siê znowu w³asno¶ci± ksi±¿±t cieszyñskich. W maju 1683 r. przemaszerowa³o przez Ustroñ lewe skrzyd³o oddzia³ów wojska króla polskiego Jana Sobieskiego, zd±¿aj±ce na walkê z Turkami pod Wiedeñ. Znajdujemy o tym notatkê proboszcza goleszowskiego nastêpuj±cej tre¶ci: "Na ¶wiêty Duch nie by³o ludzi na nabo¿eñstwie dla marszu wojaków polskich na Cissownice maszeruj±cych". Lewe skrzyd³o wojsk polskich zd±¿aj±cych pod Wiedeñ sz³o przez Bielsko, Skoczów, Ustroñ, Cisownicê, Leszn±, Trzyniec, Jab³onków. W Ustroniu blisko domu przy ul. Daszyñskiego 20, obok drogi stoi du¿y d±b obro¶niêty bluszczem do kilkumetrowej wysoko¶ci. Badacz przyrody Andrzej Czudek podaje w "Zaraniu ¦l±skim" nr 3 z roku 1933 w artykule "Drzewa Sobieskiego na ¦l±sku" nastêpuj±co: "W roku 1929 opowiada³ mi stary pastuch brenneñski na Równicy, i¿ drzewo to zosta³o zasadzone bardzo dawno, kiedy to pogañskie wojska rabuj±ce w ¯ywiecczy¼nie chcia³y przez Wêgiersk± Górkê-Barani± Górê-Wis³ê wpa¶æ w kraj cieszyñski, lecz zaniecha³y tego zamiaru na wie¶æ, i¿ polskie wojsko od Bielska przeciwko nim ci±gnie. Podobnie opowiada³ mi historiê zasadzenia dêbu ustroñskiego jeden z sêdziwych gospodarzy z s±siedniej Cisownicy, który jeszcze doda³, i¿ na drzewie tym wisia³a przez d³ugie lata ma³a kapliczka z obrazem M. B. Czêstochowskiej. On sam jednak ju¿ jej nie pamiêta, a s³ysza³ o tem od swego dziadka. Wygl±d drzewa wskazuje na to, i¿ liczy oko³o 250 lat, tote¿ podanie powy¿sze wydaje mi siê do¶æ wiarygodne, bo wiadomo, ¿e w niedalekiej S³owacczy¼nie grasowali w roku 1683 wêgiersko-siedmiogrodzcy sprzymierzeñcy Turków, zapuszczaj±cy swe zagony a¿ w ¯ywiecczyznê". W roku 1692 obszar Ustronia wynosi³ 4460 ha, zabudowañ by³o 68,(w roku 1755 by³o ich 116).
Wiek XVIII
Rok 1718
Ksi±¿ê cieszyñski wystawi³ w Ustroniu pierwsz± karczmê Zbudowano j± czê¶ciowo z kamienia, czê¶ciowo z drewna.
Rok 1722
W Ustroniu ksi±¿ê cieszyñski mia³ dwa folwarki. Jeden z nich znajduj±cy siê w Dobce, nie przynosi³ dochodu i dlatego zosta³ sprzedany jednemu ze ¦liwków ustroñskich, a dla uzyskania od niego wiêkszego czynszu dodano mu dwóch poddanych ch³opów ustroñskich. W latach pó¼niejszych ch³opi zaczêli wykupywaæ od ksiêcia kawa³ki gruntów i zaczêli prowadziæ w³asne gospodarstwa - nazywano ich "siedlokami". Mimo to byli zobowi±zani do p³acenia czynszu, który by³ uzale¿niony od wielko¶ci gruntu. Nadto wszyscy, którzy posiadali grunty musieli dawaæ ekwiwalent w naturze: gêsi, jaja miód, przêdzê itp. Na wszystkich ci±¿y³ obowi±zek odrabiania pañszczyzny od 1 do 3 dni tygodniowo na folwarkach ksi±¿êcych, przy zwózce drewna z lasu, przy polowaniu, rybo³ówstwie, pó¼niej przy robotach w hucie. W roku 1722 miêdzy mieszkañcami Górnego Ustronia byli tacy, którzy mieli grunta siedlacze o obszarze oko³o 30 morgów. Nale¿eli do nich: Dydek, Tytko, Gajcnar, Gogulka, Kocurek, Kral, £y¿bicki, Macura, Moje¶cik, Nowak, 2 Rumañskich, 2 Steców, Wieczorek i Zientek.
Rok 1753
W latach 1750-1752 wybudowano w Ustroniu sierociniec oddany do u¿ytku w roku 1753. Zak³ad przeznaczony by³ nie tylko dla sierot, ale tak¿e dla tzw. "¼le wychowanych" dzieci rodziców, które tam wychowywano w zasadach religii katolickiej, Uczono ich te¿ pocz±tków literatury. W roku 1787 sierociniec zosta³ przeznaczony na farê katolick± (obecna stara fara).
Rok 1754
Pierwsza wzmianka o pobycie kuracjuszy w Ustroniu, którzy z powodu braku miejsca zostali zakwaterowani w sierociñcu. Pismem prezesa Komisji Religijnej w Cieszynie z dnia 9 czerwca 1754 r. zakazano przyjezdnym kuracjuszom pobytu w sierociñcu.
Rok 1772
Rok ten nale¿y uwa¿aæ za pocz±tek wielkiego przemys³u ustroñskiego. G³ównym za³o¿ycielem przemys³u hutniczego w Ustroniu by³ ksi±¿ê Albrecht, syn króla polskiego Augusta III, o¿eniony z córk± cesarzowej Marii Teresy. Wspominany ksi±¿ê otrzyma³ wraz z ¿on± Mari± Krystyn± dobra na ¦l±sku przejête po Piastach cieszyñskich. Jednym z powodów za³o¿enia huty mog³o byæ oderwanie od Austrii przemys³u górno¶l±skiego potrzebnego do prowadzenia wojen. Aby stratê wyrównaæ, prawdopodobnie za³o¿ono hutê w Ustroniu. W roku 1772 wybudowano prymitywny piec (na miejscu obecnego Zespo³u Szkó³ Technicznych) i w tym¿e roku zaczêto wytapiaæ rudê. W roku 1780 wybudowano na miejscu obecnych Zak³adów Ku¼niczych pierwsz± ku¼niê zwan± "Hamrem Adama". W kilka lat pó¼niej wybudowano obok wielkiego pieca ku¼niê "Jana", a w roku 1820 ku¼niê Alberta i odlewnie (w pobli¿u ko¶cio³a ewangelickiego). W nastêpnych latach wybudowano w pobli¿u dzisiejszego Nadle¶nictwa w Polanie ku¼niê nazwan± "Krystyna" i rozbudowano ró¿ne warsztaty pomocnicze. Za³o¿enie przemys³u spowodowa³o nap³yw nowych osadników do Ustronia. Pojawiaj± siê w¶ród nich po raz pierwszy nazwiska niemieckie.
Rok 1785
Zakoñczono budowê drewnianego ko¶ció³ka ewangelickiego, który stan±³ na obecnym placu ko¶cielnym. Ko¶ció³ek ten s³u¿y³ do 1838 r. W tym czasie otwarto pierwsz± prywatn± szko³ê ewangelick±, w której rozpocz±³ dzia³alno¶æ jako pierwszy nauczyciel Jan Kasperek z p³ac± 40 reñskich.
Rok 1788
Zakoñczono budowê i w dniu 2 pa¼dziernika dokonano po¶wiêcenia ko¶cio³a katolickiego pod wezwaniem ¶w. Klemensa.
Wiek XIX
Rok 1800
Ustroñ liczy³ 1675 mieszkañców i posiada³ 204 budynki. Ludno¶æ w tych latach trudni³a siê przewa¿nie prac± na roli, czê¶ciowo za¶ w ustroñskim przemy¶le. Kobiety w okresie zimy zajmowa³y siê przêdzeniem lnu i we³ny. Kilku osadników posiada³o warsztaty do wyrobu sukna i p³ótna. Komornicy, którzy równie¿ musieli odrabiaæ pañszczyznê udawali siê w znacznej liczbie do Wêgier, gdzie zajmowali siê warzeniem soli. Stamt±d wracali po kilku miesi±cach z zaoszczêdzonym zarobkiem. Tych emigrantów nazywano "sanetrorzami". Wielu ustroniaków ¿y³o z furmanek. Je¼dzili oni do Triestu, Wiednia, Lwowa, Pragi i Lipska z wyrobami miejscowego przemys³u, oraz do Wieliczki po sól.
Rok 1802
Na rozwój uzdrowiska ustroñskiego wp³ynê³y k±piele ¿u¿lowe, których powstanie jest ¶ci¶le zwi±zane z przemys³em ustroñskim. ¯u¿el pochodz±cy z wielkiego pieca wrzucony w stanie gor±cym do zimnej wody, dodawa³ jej pewnych zwi±zków siarkowych. Robotnicy odczuwaj±cy dolegliwo¶ci reumatyczne i go¶æcowe odczuli pewn± ulgê po myciu siê w zagrzanej ¿u¿lem wodzie. Po dalszych badaniach wykorzysta³ ten fakt w³a¶ciciel, ksi±¿ê Albrecht, który wybudowa³ w roku 1802 dom z ³azienkami obok wielkiego pieca. Dom ten zosta³ w roku 1815 przeznaczony na kwaterê dla oddzia³ów armii rosyjskiej bior±cych udzia³ w wojnach napoleoñskich. Rosjanie za³o¿yli tam restauracjê, co sta³o siê powodem zlikwidowania ³azienek. Zbudowano dla nich osobne pomieszczenie w s±siedztwie. Dom ten pó¼niej jeszcze rozbudowano (obecny Hotel "Ustroñ").
Rok 1809
W latach 1809-1810 zaczêto w Ustroniu produkcjê miedziano-kruszcow±. Hutê ¿elaza "Adama" zamieniono na hutê miedziow± i na ludwisarniê oraz za³o¿ono odlewniê mosi±dzu. W Ustroniu zaczêto odlewaæ dzwony ko¶cielne. Odlano miêdzy innymi dzwon do ko¶cio³a katolickiego w Ustroniu z napisem "Johann ¯ukowski - Ustroñ 1815". ¯ukowski by³ nauczycielem w Ustroniu, a dodatkowo zajmowa³ siê ludwisarstwem w hucie.
Rok 1811
W Ustroniu osiad³ pastor Karol Kotschy, który w ci±gu swej 45 letniej dzia³alno¶ci przyczyni³ siê do rozwiniêcia nowoczesnego sadownictwa w Ustroniu i okolicy. Za³o¿y³ szkó³kê drzewek, w której uczy³ ch³opców hodowaæ i uszlachetniaæ drzewa owocowe. Opracowa³ i wyda³ w 1844 r. ksi±¿kê o sadach i owocach.
Rok 1816
A¿eby zapobiec brakowi ¿ywno¶ci i falom g³odu, który na skutek wojen i przemaszerowuj±cych w latach 1810-1814 wojsk nieraz wystêpowa³, zosta³ wybudowany w roku 1816 przez Zarz±d Dóbr Arcyksi±¿êcych w Cieszynie, magazyn zbo¿owy w Hermanicach, zwany "sypem". W magazynie tym w czasie urodzajnych lat gromadzono zbo¿e i ten nagromadzony zapas rozdzielano w okresach g³odu. Utrzyma³ siê on do czasów dzisiejszych.
Rok 1840
Oko³o roku 1840 obj±³ kierownictwo o¶rodka ku¼niczego w zak³adzie "Adama" mistrz Kotucz, który rozszerzy³ zak³ad, organizuj±c w nim tokarniê i ¶lusarniê. W fabryce tej zbudowano pierwszy na kontynencie europejskim p³ug parowy. Wed³ug relacji Jana Wantu³y z Goji, p³ugów takich wykonano oko³o 90. W okresie najwy¿szego rozwoju w latach 1850-1870 w ustroñskim przemy¶le pracowa³o oko³o 2000 robotników.
Rok 1848-1851
Od szeregu lat notuje siê w Ustroniu, na skutek posuchy i nieurodzaju, tak zwane lata g³odu, które najmocniej da³y siê we znaki w latach 1848-1851. Wycieñczonych ludzi zaczê³y atakowaæ choroby zaka¼ne, zw³aszcza tyfus i czerwonka. Zmar³o w tych latach setki osób. Cmentarz ustroñski okaza³ siê wówczas za ma³y i musia³ byæ powiêkszony.
Rok 1863
U jednego z pierwszych budzicieli ¿ycia narodowego pastora Jerzego Janika znale¼li na pewien czas schronienie powstañcy styczniowi. Szwagier Jerzego Janika Edward Klug z Krakowa, kontaktuj±cy siê z emisariuszami powstañczymi, ukrywa³ na farze ustroñskiej wa¿niejsze dokumenty dotycz±ce powstania.
Rok 1867
Dnia 1 czerwca 1867 r. za³o¿ono w Ustroniu pierwsz± spó³dzielniê spo¿ywców. By³a to maleñka, jednosklepowa instytucja, która umiejscowi³a siê w ówczesnej Czytelni Katolickiej. W pocz±tkach XX w. uleg³a upad³o¶ci.
Rok 1869
Rozpoczêto w s±siedztwie ³azienek i hali do picia serwatki budowê Parku Zdrojowego, który przetrwa³ do czasów dzisiejszych (park za Hotelem "Ustroñ").
Rok 1870
Dla wzrastaj±cej za³ogi ustroñskiego przemys³u rozpoczêto w roku 1870 budowê kolonii robotniczej w Hermanicach. Sk³ada³a siê ona z 20 domków, które pomie¶ci³y 80 rodzin (382 osób).
Rok 1874
Zosta³o za³o¿one w Ustroniu towarzystwo pod nazw± "¬ród³o Wis³y", maj±ce za zadanie rozbudowaæ i upiêkszyæ miejscowo¶æ. Spó³ka ta wybudowa³a budynek hotelowy (obecna restauracja "Beskid") i za³o¿y³a park wokó³ obecnego ratusza. W roku 1875 za³o¿ono w Ustroniu pierwsz± organizacjê dla rolników pod nazw± "Kasyno Rolnicze", które mia³o na celu wzmo¿enie gospodarki rolnej.
Rok 1875
Wybudowano w kolonii robotniczej w Hermanicach szko³ê dla dzieci pracowników huty - zamieszka³ych w Hermanicach. Kiedy w roku 1902 szko³y w Ustroniu rozszerzono na 6 klasowe, szko³a arcyksi±¿êca w Hermanicach zosta³a zlikwidowana.
Rok 1877
Dnia 20 wrze¶nia urodzi³ siê w Ustroniu Jan Wantu³a, pó¼niejszy pisarz ludowy, bibliofil, dzia³acz narodowy i spo³eczny. Na skutek otwarcia kolei koszycko-bogumiñskiej Ustroñ znalaz³ siê daleko poza jej lini±. Spowodowa³o to powolny upadek przemys³u ustroñskiego, który w latach nastêpnych zaczêto przenosiæ do Trzyñca i pod Lipiny.
Rok 1882
Rz±d Krajowy w Opawie uregulowa³ rozporz±dzeniem z dnia 18 wrze¶nia 1882 r. sprawê ustroñskiego uzdrowiska, nadaj±c mu Komisjê Zdrojow± i inspektora zdrojowego. Tym samym Ustroñ zosta³ zaliczony do uzdrowisk austriackich.
Rok 1888
Z inicjatywy kierownika szko³y ewangelickiej Jerzego Michejdy z Ustronia, oraz Jerzego Kubisza z Wis³y za³o¿ono w Ustroniu Polskie Kó³ko Pedagogiczne. W cztery lata pó¼niej kó³ko zaczê³o redagowanie "Miesiêcznika Pedagogicznego". W trosce o wygl±d miejscowo¶ci za³o¿ono dnia 28 lipca 1888 r. towarzystwo o dwujêzycznej nazwie: "VerschOnerungsverein in Ustroñ - Towarzystwo Upiêkszenia Ustronia". 18 grudnia 1888 r. zosta³ uruchomiony odcinek kolejowy Goleszów - Ustroñ.
Rok 1894
Na posiedzeniu Wydzia³u Gminnego w dniu 18 marca 1893 r. zapad³a uchwa³a o budowie ratusza, który w czerwcu 1894 r. oddano do u¿ytku.
Rok 1897
Wygaszono wielki piec hutniczy w nastêpstwie czego musiano zaniechaæ k±pieli ¿u¿lowych. Stratê t± ówcze¶ni gospodarze Ustronia wyrównali przez odkrycie w Ustroniu Dolnym z³o¿a borowiny. W trzy lata pó¼niej rozpoczêli budowê Zak³adu K±pielowego i Domu Zdrojowego, ukoñczon± w 1901 r. Obiekt ten, po przebudowach w latach pó¼niejszych, sta³ siê s³ynnym Zak³adem Przyrodoleczniczym na ¦l±sku Cieszyñskim.
Wiek XX
Rok 1900
Wed³ug urzêdowego spisu ludno¶ci Ustroñ liczy³ 4658 mieszkañców, w tym wed³ug danych statystycznych by³o: Polaków 4260 osób tj. 91,5%, Czechów 34 osoby tj. 0,7%, Niemców 364 osoby tj. 7,8% .
Rok 1902
Dnia 18 stycznia zmar³ wybitny dzia³acz spo³eczny, polski burmistrz Ustronia Andrzej Broda.
Rok 1905
Arcyksi±¿ê Fryderyk sprzeda³ wszystkie huty Towarzystwu Hutniczo-Górniczemu, a w roku 1912 naby³a je austriacka spó³ka Brevilier-Urban. Posiada³a ona ten zak³ad i prowadzi³a go a¿ do zakoñczenia II wojny ¶wiatowej.
Rok 1907
W wyborach do Wydzia³u Gminnego, które odby³y siê 3 i 4 stycznia 1907 r. przeszed³ pierwszy przedstawiciel robotników ustroñskich Jan Krzywoñ, a na zastêpstwo Jan Wantu³a z Goji.
Rok 1918
Ukonstytuowanie siê Rady Narodowej ¦l±ska Cieszyñskiego spotka³o siê w Ustroniu z gor±c± aprobat± mieszkañców. W pa¼dzierniku odby³ siê na rynku wiec robotników zorganizowany przez przywódców Klasowego Zwi±zku Zawodowego Metalowców i Polskiej Partii Socjal-Demokratycznej. Licznie zebrana klasa robotnicza Ustronia domaga³a siê przynale¿no¶ci ca³ego ¦l±ska Cieszyñskiego do Polski. G³ównymi organizatorami wiecu byli Jan Wantu³a, Jerzy Lazar i Józef Sztwiertnia. Dnia 5 grudnia 1918 r. zosta³o za³o¿one Robotnicze Stowarzyszenie Kulturalno - O¶wiatowe "Si³a" w Ustroniu.
Rok 1920
12 grudnia zosta³a za³o¿ona z inicjatywy Jerzego Lazara spó³dzielnia "Ogólne Stowarzyszenie Spo¿ywcze i Oszczêdno¶ciowe w Ustroniu", która w nastêpnych latach miêdzywojennych i pierwszych latach Polski Ludowej odegra³a nieprzeciêtn± rolê w ¿yciu gospodarczym miejscowo¶ci.
Rok 1928
W dniu 15 marca 1928 r. uruchomiono odcinek kolejowy Ustroñ-Polana, a w dniu 10 lipca nastêpnego roku odcinek Polana-Wis³a. W dniu 5 lipca wybuch³ najd³u¿szy w historii hut ustroñskich strajk, który trwa³ do 13 sierpnia. Trwaj±ca sze¶æ tygodni walka strajkowa zakoñczona zosta³a tylko utrzymaniem dotychczasowych warunków pracy i p³acy.
Rok 1935
Staraniem Wydzia³u Gminnego wybudowano w roku 1933 basen k±pielowy po lewej stronie rzeki Wis³y obok za³o¿onego ju¿ poprzednio zieleñca zwanego Parkiem Ko¶ciuszki. Jedn± z najwa¿niejszych inwestycji maj±cych dla uzdrowiska i letniska ustroñskiego wielkie znaczenie, by³a budowa drogi asfaltowej Katowice-Wis³a, ³±cz±cej Ustroñ z wszystkimi czê¶ciami województwa. Na skutek sta³ego rozwoju Ustronia wzrasta³a corocznie liczba kuracjuszy i letników. Wed³ug ksiêgi meldunkowej w roku 1935 bawi³o w Ustroniu 3951 osób. Liczba ta z pewno¶ci± by³a wiêksza, gdy¿ nie wszyscy mieszkaj±cy prywatnie meldowali siê w gminie.
Rok 1936
Wiosn± 1936 r. robotnicy zatrudnieni przy regulacji rzeki Wis³y i bezrobotni zorganizowali strajk, domagaj±c siê podwy¿ki zarobków i regularnych wyp³at. Strajkuj±cy przebywali na kamieñcu, gdzie uruchomili swoj± kuchniê i gotowali posi³ki. Pomocy w formie artyku³ów spo¿ywczych udziela³a im miejscowa Spó³dzielnia Spo¿ywcza i niektórzy ch³opi ze Stronnictwa Ludowego. W dniu 4 maja 1936 r. wyruszy³ z Ustronia potê¿ny pochód strajkuj±cych i bezrobotnych do Skoczowa, gdzie proletariat ustroñski mia³ siê spotkaæ ze skoczowskimi robotnikami, by razem wyst±piæ z ¿±daniem poprawy zarobków. W Nierodzimiu pochód zosta³ rozpêdzony przez policjê. Dosz³o do utarczki, w której po obydwu stronach zostali ranni.
Rok 1937
Obroty, czyli sumy pieniê¿ne otrzymane od wczasowiczów i kuracjuszy wynios³y za rok 1936 - obliczone przez Stanis³awa Leszczyñskiego w oparciu o ceny miejscowe - 727.721 z³otych ("Znaczenie gospodarcze ruchu uzdrowiskowo - turystycznego na ¦l±sku", Katowice 1937 r.)
Rok 1939
W dniu 2 wrze¶nia w godzinach przedpo³udniowych Ustroñ zosta³ zajêty przez armiê niemieck± i znalaz³ siê pod w³adz± okupanta.
Rok 1944
W dniu 9 listopada dokonano niespotykanej w dziejach Ustronia zbrodni. W przeci±gu dwóch godzin gestapo i policja niemiecka rozstrzela³a 34 Polaków, sta³ych mieszkañców Ustronia.
Rok 1945
W okresie okupacji niemieckiej zginê³o w wiêzieniach, obozach koncentracyjnych, w partyzantce, w armiach polskich na wszystkich frontach II wojny ¶wiatowej oraz zosta³o rozstrzelanych, ³±cznie 203 mieszkañców. Poza tym 80 wiê¼niów politycznych z lat 1939-1945 prze¿y³o okupacjê i doczeka³o wyzwolenia. W dniu 1 maja w godzinach rannych zosta³ Ustroñ wyzwolony przez wojska radzieckie. Pierwsza flaga bia³o-czerwona zawis³a na budynku dra £ysogórskiego, a dopiero potem na ratuszu. W godzinach popo³udniowych odby³ siê na rynku wielki wiec mieszkañców Ustronia i partyzantów, którzy wyszli z podziemia. Na wiecu przemawiali przywódcy miejscowego ruchu oporu Franciszek Zawada, Karol Jastrz±b i oficer radziecki. Pierwszym burmistrzem po wyzwoleniu zosta³ Franciszek Zawada, który by³ na tym stanowisku od 1945 do 1950 r. 3 maja wybrano Komitet Tymczasowy w nastêpuj±cym sk³adzie: Franciszek Zawada, Wac³aw Zió³kowski, Karol Tomiczek, Jerzy Cichy, Mieczys³aw Kossowski, Józef Glajc, Micha³ Gomola, Karol Jastrz±b, Tadeusz Bobkiewicz, Feliks Tychowski, Ludwik Hajek, Micha³ Gomola II, Jan Mider, Niedoba-Darecki, Franciszek Krysta, Ludwik Lipowczan, Zdzis³aw Kosko, W³adys³aw Kubok. Komitet odby³ tylko jedno posiedzenie, a od 19 maja zmieniono jego nazwê na Radê Magistratu. Sk³ad cz³onków pozosta³ bez zmian. Od 30 maja obowi±zywa³a nazwa Rada Gminna, a od wrze¶nia Gminna Rada Narodowa. Od 9 grudnia 1945 r. do 3 listopada 1946 r. sk³ad GRN by³ nastêpuj±cy: Franciszek Krysta, W³adys³aw Ko¶mider, Jan Sztwiertnia, Pawe³ Nowak, Jan Nowak, Jan Szczepan, Franciszek Zawada, Karol Tomiczek, Józef Gluza, Rudolf Pociecha, Józef Strach, Stanis³aw Michalski, Ludwik Lipowczan, Henryk Rysiñski, Jan Zawada, Józef Ko³der, Teofil Mentel, Stanis³aw Bestocha, Rudolf Sadlik, Karol Jastrz±b, Jan Jarocki. Odby³o siê 14 posiedzeñ GRN. Od po³owy maja wznowi³ sw± produkcjê najwiêkszy i najstarszy miejscowy zak³ad istniej±cy bez przerwy od 1772 r. - Ku¼nia Ustroñ. Rozpoczêto od produkcji dla miejscowej ludno¶ci, a w rok pó¼niej wykonano prototyp motocykla "Sokó³ 125". Ponadto produkowano: osie wozowe, sprzêg³a wagonowe, czê¶ci do maszyn i ró¿nego rodzaju narzêdzia. W dwa lata pó¼niej nast±pi³o przejêcie Ku¼ni na w³asno¶æ pañstwa. Rozpoczêto przebudowê i modernizacjê zak³adu od budowy nowej hali mechanicznej.
Rok 1948
Zgodnie z zarz±dzeniem Ministra Przemys³u i Handlu Ku¼ni nadano statut przedsiêbiorstwa pañstwowego wyodrêbnionego pod nazw± Ku¼nia Ustroñ. Przedmiotem dzia³alno¶ci Ku¼ni jest produkcja odkuwek kolejowych i motoryzacyjnych.
Rok 1949
Od 8 lutego 1949 r. do 20 czerwca 1950 r. sk³ad GRN by³ nastêpuj±cy: Franciszek Krysta, Leopold Broda, Andrzej Chrapek, Pawe³ Gogó³ka, Ferdynand Golisz, Micha³ Gomola, Karol Jastrz±b, Jan Jaszowski, Józef Kochañski, Ludwik Lipowczan, Stanis³aw Michalski, Emil Markuzel, Pawe³ Nowak, Jan Nowak, Jerzy Król, Rudolf Sadlik, Jan Sztwiertnia, Rudolf Turoñ, Julia Tomaszkowa, Jerzy Wantulok, Jan Widyna, Jan Zawada. Posiedzeñ Wydzia³u odby³o siê 11. Zak³ad k±pielowy istniej±cy od 1901 r. zosta³ przejêty przez Uzdrowiska Polskie w Warszawie i podporz±dkowany organizacyjnie uzdrowisku Jastrzêbie Zdrój. Prowadzi dzia³alno¶æ sezonow± - tylko w okresie letnim. Zak³ad zaopatrzony jest w najnowsze urz±dzenia, posiada w³asne pok³ady ziemi mu³owej, wykonuje k±piele wêglowe, elektryczne, ze szpilek ¶wierkowych, solne, stalowe, siarczane, tuszowe i rzeczne oraz p³ukania gor±c± wod± i masa¿e. W tym roku ods³oniêto pomnik ofiar hitleryzmu w parku za ratuszem.
Rok 1950
Prze³o¿onym Gminnej Rady Narodowej zosta³ robotnik Jan Jaszowski, który sprawowa³ t± funkcjê jeden rok. Powsta³o Technikum Ku¼nicze - pierwsza ¶rednia szko³a w Ustroniu. Wcze¶niej w 1938 r. z inicjatywy dyrektora Ku¼ni in¿. Jana Jarockiego powsta³a szko³a fabryczna, która zosta³a reaktywowana w 1945 r. W 1946 r. jednoroczny kurs zmieniono na trzyletni± Szko³ê Przemys³ow±. Szko³a znalaz³a miejsce w nowym obiekcie powsta³ym na miejscu huty "Klemens" - ul. 3 Maja 12. Pocz±tkowo dyrektorem szko³y by³ dyrektor Ku¼ni in¿. Jan Jarocki, a od 1949 r. dyrektorem szko³y mianowano mgr Alojzego Waszka. W 1954 r. w s±siedztwie szko³y otwarto internat.
Rok 1951
Dziêki staraniom ko³a sportowego "Stal" dzia³aj±cego przy Ku¼ni wybudowano pierwsz± skoczniê i wyci±g narciarski pod Czantori±. 1 maja uruchomiono Odlewnicz± Spó³dzielniê Pracy (odlewniê i stolarniê).
Rok 1952
Istniej±c± przy Ku¼ni ¶wietlicê przekszta³cono w Klub Fabryczny, który by³ organizatorem wielu imprez artystycznych i skupia³ kilkana¶cie zespo³ów amatorskich i kó³ zainteresowañ. W latach 50-tych klub mie¶ci³ siê w baraku przy "Pra¿akówce" i w wynajêtych pomieszczeniach tego obiektu. Przy Klubie Fabrycznym w latach piêædziesi±tych dzia³a³y: chór "Moniuszko", który liczy³ do 70 cz³onków, zespó³ dramatyczny, zespo³y taneczne dla dzieci i m³odzie¿y, sekcja modelarzy, szachistów, mandolinistów i gimnastyczna. Pierwszym kierownikiem ¶wietlicy by³ Karol Bojda, nastêpnym Oswald Szczurek, który przyczyni³ siê do przekwalifikowania ¶wietlicy w 1952 r. na Klub Fabryczny. Kolejnym kierownikiem do 1960 r. by³ Jan Krzok. Prze³o¿onym Gminy Ustroñ w latach 1951-1952 by³ W³adys³aw Richert.
Rok 1953
Zmar³ Jan Wantu³a (ur. 1877 r.) - ustroñski pisarz ludowy, publicysta, historyk i bibliofil. Opublikowano w prasie oko³o 250 jego artyku³ów, a po¶miertnie 2 ksi±¿ki: "Karty z dziejów ludu ¦l±ska Cieszyñskiego" (1954 r.) oraz "Ksi±¿ki i ludzie" (1956 r.).
Rok 1954
W styczniu tego roku przewodnicz±cym Gminnej, potem Osiedlowej, a nastêpnie Miejskiej Rady Narodowej zosta³ Ludwik Troszok. Sprawowa³ ten urz±d do 1964 r. 13 listopada przyznano Ustroniowi status osiedla. Od tego roku do 1956 r. sk³ad Osiedlowej Rady Narodowej w Ustroniu by³ nastêpuj±cy: Ludwik Troszok, Stefania Paszek, Karol Chwastek, Józef Pokorny, Rozalia Dustor, Kazimierz Dustor, Józef Niemiec, Józef Pod¿orski, Franciszek Krysta, Jerzy Bujok, Micha³ Gomola, Eugeniusz W±troba, Franciszek Czekaj, Jan Lasota, Emil Markuzel, Helena Mola, Roman Pohludka, Józef Kaczmarek, Jan Nowak, Wiktor Tomaszko, Jerzy Szarzec, Jerzy Zme³ty, Pawe³ Chrapek, Helena Kostka, Halina Torbus.
Rok 1955
Oddano do u¿ytku stadion sportowy posiadaj±cy boisko i bie¿niê, budowany przez Ku¼niê od 1952 r. Jest to jedyny stadion w mie¶cie i oprócz klubu sportowego korzysta z niego tak¿e m³odzie¿ szkolna. Chór "Moniuszko" obchodzi³ w tym roku swoje 10-lecie. Funkcjonowa³ przy ¶wietlicy Ku¼ni Ustroñ od 1945 r. do 1959 r. Jego dyrygentem by³a Emilia Pilorz. By³ to chór mieszany oko³o 40-50 osób i mêski 8 osób.
Rok 1956
Ustroñ uzyska³ prawa miejskie na mocy rozporz±dzenia prezesa Rady Ministrów z 28 grudnia tego roku. Od 1956 r. sk³ad Miejskiej Rady Narodowej by³ nastêpuj±cy: Anna Bobkiewicz, Jan B³aszczyk, Józef Cholewa, Karol Chwastek, Franciszek Dole¿a³ek, Kazimierz Dustor, Pawe³ Gogó³ka, Józef Holeksa, Wincenty Kêdzierski, Andrzej Lisztwan, Korneliusz Madzia, Emil Markuzel, Józef Niemiec, Józef Pod¿orski, Józef Pokorny, Rudolf Rabsztyn, Jan ¦liwka, Pawe³ Szarzec, Jan Sadlik, Mieczys³aw Walczyk, Jerzy Wise³ka, Jerzy Gawlas, Jan Lasota, Henryk Lupinek, Karol ¦mi³owski, Pawe³ Cholewa, Wilhelm Gogó³ka. Ukaza³a siê broszurka pt. "35 lat Powszechnej Spó³dzielni Spo¿ywców w Ustroniu".
Rok 1957
Ustroñ posiada³ 7194 mieszkañców. Ko³o Sportowe "Stal" uzyska³o osobowo¶æ prawn± i zmieni³o nazwê na Klub Sportowy "Ku¼nia". Posiada³o wówczas nastêpuj±ce sekcje: pi³ki no¿nej, narciarstwa, tenisa ziemnego i sto³owego.
Rok 1958
W pa¼dzierniku za³o¿ono Spó³dzielniê Mieszkaniow± "Zacisze". Przez ostatnie 4 lata Ku¼nia Ustroñ by³a zawsze w czo³ówce przedsiêbiorstw w ramach wspó³zawodnictwa organizowanego przez Zjednoczenie Przemys³u Motoryzacyjnego. Dyrektorem zak³adu by³ wówczas Rudolf Turoñ, a g³ównym in¿ynierem by³y d³ugoletni dyrektor Jan Jarocki.
Rok 1960
27 wrze¶nia za³o¿ono Spo³eczny Komitet Upiêkszania Miasta Ustronia, który kontynuowa³ przerwan± przez czasy wojenne dzia³alno¶æ powsta³ego w 1888 r. Towarzystwa Upiêkszenia Ustronia. 2 wrze¶nia dokonano otwarcia Spo³ecznego Ogniska Muzycznego w Ustroniu, Filii Ogniska Muzycznego w Cieszynie. Zosta³o ono zlokalizowane w Szkole Podstawowej nr 1 na rynku. Dyrektorem ogniska by³ Jerzy Drózd. Utworzono sekcje: fortepianu, skrzypiec i akordeonu.
Rok 1961
Ustroñ posiada³ 7548 mieszkañców. Od 1961 do 1965 r. sk³ad Miejskiej Rady Narodowej by³ nastêpuj±cy: Franciszek Bukowczan, Anna Bobkiewicz, Jan B³aszczyk, Roman Bi³ek, Maria Dziadek, Jan Pod¿orski, Andrzej Gomola, Pawe³ Gomola, Wilhelm Gogó³ka, Jerzy Gawlas, Wanda Golus, Karol H³awiczka, Józef Holeksa, Franciszek Kasik, Otton Kubala, W³adys³aw Ko¶mider, Wincenty Kêdzierski, Krystyna Legierska, Jan Lasota, Andrzej Lisztwan, Henryk Lupinek, Zbigniew Nawrotek, Józef Niemiec, Józef Pod¿orski, Józef Pokorny, Jan ¦liwka, Henrietta Skora-Moje¶cik, Ludwik Troszok, Anna Wysiecka, Mieczys³aw Walczyk. Przyst±piono do budowy domów wypoczynkowych w dzielnicy Jaszowiec. Udzia³ eksportu w ca³o¶ci produkcji Ku¼ni dochodzi³ do 20%. By³y to w wiêkszo¶ci odkuwki matrycowe obrabiane na gotowo, w szczególno¶ci narzêdzia w postaci ró¿nego rodzaju i uk³adu kluczy p³askich i oczkowych, oksydowanych i niklowanych, narzêdzia do pi³, imad³a kowalskie, imad³a ¶lusarskie sta³e i obrotowe oraz szereg innych precyzyjnych odkuwek matrycowych. Odbiorcami by³y przede wszystkim kraje RWPG oraz pañstwa rozwijaj±ce siê gospodarczo.
Rok 1962
Uchwa³± Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach zatwierdzono wstêpny program budowy dzielnicy leczniczo-rehabilitacyjnej na terenie Ustronia. W listopadzie w Klubie Fabrycznym Ku¼ni zorganizowano zjazd Ludowych Twórców Ziemi Cieszyñskiej.
Rok 1963
17 lutego nast±pi³o otwarcie nowego budynku Szko³y Podstawowej nr 1 wybudowanego w ramach akcji "Tysi±c szkó³ na tysi±clecie pañstwa polskiego". Powszechna Spó³dzielnia Spo¿ywców "Spo³em" uruchomi³a Wytwórniê Wód Gazowanych "Czantoria" w nowym obiekcie wybudowanym przy ulicy Jelenica. Do produkcji napojów wykorzystano wodê ze ¼ród³a "Budzig³ód". Oddano do u¿ytku pierwszy dom wypoczynkowy w Jaszowcu. By³ to "Dom Nauczyciela" na 120 miejsc. W latach 60-tych powsta³o w tej dzielnicy 16 domów wczasowych na 2500 miejsc oraz centrum handlowe, kawiarnia i dom kultury. Powszechna Spó³dzielnia Spo¿ywców "Spo³em" po³±czy³a siê z PSS "Spo³em" w Skoczowie. W tym czasie instytucja ta posiada³a w Ustroniu 35 sklepów, w tym 11 przemys³owych i 4 zak³ady: piekarniê, ciastkarniê, masarniê i wytwórniê wód. Wed³ug stanu na 31 grudnia tego roku Spó³dzielnia ta zrzesza³a 3243 cz³onków. Prezesami byli: od 1950 r. do 1960 r. - Franciszek Zawada, od 1960 r. do marca 1963 r. - Jerzy Chlebowczyk i od kwietnia 1963 r. - Henryk Ka³u¿a. W latach piêædziesi±tych i sze¶ædziesi±tych Spó³dzielnia posiada³a zespó³ teatralny i chór. Spó³dzielnia Mieszkaniowa "Zacisze" odda³a do u¿ytku pierwsze bloki przy ulicy Marii Konopnickiej.
Rok 1964
Przewodnicz±cym Miejskiej Rady Narodowej, a od grudnia 1973 r. naczelnikiem miasta Ustroñ zosta³ W³odzimierz Go³kowski. Sprawowa³ ten urz±d do 1982 r. 6 grudnia nast±pi³ po¿ar ratusza z powodu zapalenia siê belki stropowej przechodz±cej przez komin. Na czas remontu i rozbudowy ratusza w³adze miejskie przeprowadzi³y siê do budynku restauracji "Parkowa" przy ul. Hutniczej.
Rok 1965
Od 11 czerwca tego roku do 19 grudnia 1968 r. sk³ad Miejskiej Rady Narodowej by³ nastêpuj±cy: Roman Bi³ek, Jan B³aszczyk, Anna Bobkiewicz Halina Budzisz, Jan Cholewa, Józef Chwastek, Franciszek Dole¿a³ek, Kazimierz Dustor, Maria Dziadek, W³odzimierz Go³kowski, Stanis³aw Grudzieñ, Karol Greñ, Maria Gruszka, Józef Holeksa, Franciszek Kasik, W³adys³aw Ko¶mider, Jan Kral, Otton Kubala, Jan Lasota, Henryk Lupinek, Jan Mitrêga, Stanis³aw Molenda, Józef Pod¿orski, Henrietta Skora-Moje¶cik, Jan ¦liwka, Jan Strach, Józef Tomiczek, Mieczys³aw Walczyk, Eugeniusz W±troba, Marian ¯yromski. Posiedzeñ Rady odby³o siê 43. Kadencjê przed³u¿ono o rok.
Rok 1966
Ku¼nia Ustroñ zakupi³a budynek "Pra¿akówkê" od Parafii Ewangelickiej w Ustroniu. Czê¶æ pomieszczeñ w tym obiekcie Ku¼nia wcze¶niej dzier¿awi³a z przeznaczeniem na Klub Fabryczny. Zak³ad przekaza³ Miejskiej Radzie Narodowej w Ustroniu ponad 100 mieszkañ w starych obiektach i nowych blokach wzniesionych w latach piêædziesi±tych. Ku¼nia Ustroñ odda³a do u¿ytku now± matrycowniê i kot³owniê. W tym samym roku zak³ad wprowadzi³ now±, po raz pierwszy w Polsce zastosowan± metodê dyfuzyjnego chromowania matryc, co znacznie poprawi³o jako¶æ odkuwek. Metoda zosta³a opracowana przez miejscowych in¿ynierów przy wspó³pracy z Instytutem Mechaniki Precyzyjnej w Warszawie. Ku¼nia Ustroñ zatrudnia³a wówczas 1,5 tys. pracowników i dostarcza³a rocznie 22,3 tys. odkuwek i odlewów. Powsta³ Zespó³ Regionalny "Lipowiec" w Ustroniu - Lipowcu. Jego twórc± i kierownikiem by³ Józef Balcar. Rozpoczêto budowê osiedla domków jednorodzinnych przy ul. ¦wierczewskiego (obecnie Gra¿yñskiego).
Rok 1967
Zarz±dzeniem Ministra Zdrowia i Opieki Spo³ecznej Ustroñ zosta³ zaliczony do miejscowo¶ci uzdrowiskowych i w tym roku rozpoczêto budowê dzielnicy leczniczo-wypoczynkowej na Zawodziu. PSS "Spo³em" rozpoczê³a budowê pawilonów handlowych przy ul. Partyzantów. Klub Fabryczny dzia³aj±cy przy Ku¼ni przeklasyfikowano na Zak³adowy Dom Kultury "Ku¼nik". Rozpoczêto remont budynku, który zakoñczono w 1971 r. Od 1960 r. do 1976 r. kierownikiem tej instytucji by³ Jan Nowak. Przy ZDK istnia³y w tym czasie m.in. zespó³ wokalny "Czantoryjki", zespó³ teatralny i taneczny. Organizowano wówczas wiele imprez kulturalnych, spektakle teatralne, wystawy malarskie, spotkania z twórcami, wieczory przy ¶wiecach, jak równie¿ wiele imprez okoliczno¶ciowych. 22 pa¼dziernika uruchomiono wyci±g krzese³kowy na Czantoriê. Trasa o d³ugo¶ci 1640 m biegnie z Ustronia-Polany na Stok³osicê (1.5 km od szczytu Czantorii). Wyci±g w ci±gu godziny móg³ obs³u¿yæ 500 osób.
Rok 1968
Ukoñczono remont kapitalny schroniska na Równicy, które wybudowano w 1928 r. Podwy¿szono jego standard i ilo¶æ miejsc noclegowych do 56 ca³orocznych. Jad³odajnia posiada 100 miejsc i 40 sezonowych. Zakoñczono budowê drugiego piêtra Ratusza i ponownie oddano do u¿ytku w³adzom miasta. Ukoñczono budowê pierwszego spo¶ród czterech bloków na Osiedlu 22 Lipca (obecne Cieszyñskie). Powsta³o Rejonowe Przedsiêbiorstwo Wodoci±gów i Kanalizacji w Ustroniu, które administruje sieci± wodoci±gow± i kanalizacyjn± by³ego powiatu cieszyñskiego. W latach 1968-1977 dyrektorem by³ Ludwik Feruga, a nastêpnie do 1991 r. Józef Halama. Uruchomiono Zasadnicz± Szko³ê Le¶n± w obiekcie przy Ko¶ciele Rzymskokatolickim (dawna Szko³a Podstawowa nr 1). Wybudowano 4 szklarnie i obiekty administracyjne przy ulicy S³onecznej.
Rok 1969
Oddano do u¿ytku nowy budynek Szko³y Podstawowej Nr 3 w Ustroniu -Polanie. Od 12 czerwca 1969 do 28 wrze¶nia 1973 r. sk³ad Miejskiej Rady Narodowej by³ nastêpuj±cy: Jan Albrewczyñski, Roman Bi³ek, Adam Cêckiewicz, Józef Chwastek, Kazimierz Dustor, Maria Dustor, Pawe³ Drózd, Franciszek Dole¿a³ek, W³odzimierz Go³kowski, Józef Gomola, Stanis³aw Grudzieñ, Józef Holeksa, Karol H³awiczka, Anna Janik, Franciszek Kasik, Jan Kral, W³adys³aw Ko¶mider, Anna K³eczek, Otton Kubala, Henryk Lupinek, Jan Lasota, Jan Mitrêga, Pawe³ Molin, Stanis³aw Molenda, Waleria Sikora, Józef Tomica, Anna Tomanek, Miros³aw Sadlik. Rozpoczêto budowê drogi szybkiego ruchu - tak zwanej obwodnicy.
Rok 1970
Ustroñ liczy³ 9216 mieszkañców. 30 lipca "Ku¼nia Ustroñ" zosta³a w³±czona do Wytwórni Sprzêtu Mechanicznego "Polmo" w Bielsku-Bia³ej, jako oddzia³ zamiejscowy. Wytwórnia w 1972 r. przekszta³ci³a siê w Fabrykê Samochodów Ma³olitra¿owych. Rozpocz±³ dzia³alno¶æ Miêdzyorganizacyjny Powiatowy Dom Kultury w Ustroniu-Jaszowcu w nowo wybudowanym obiekcie. Kierownikiem zosta³ Józef Gil. Na 10-lecie Spo³ecznego Ogniska Muzycznego w Ustroniu zorganizowano koncert i wydano druk okoliczno¶ciowy. Wybudowano Motel w Ustroniu-Polanie wraz ze stacj± obs³ugi samochodowej i sklepem.
Rok 1971
Rozpoczêto gazyfikacjê Ustronia Centrum, Lipowca, Zawodzia i Jaszowca. Wybudowano k³adki wisz±ce na rzece Wi¶le w rejonie Jaszowca i Ob³a¼ca. Uruchomiono wyci±g narciarski na Palenicê. W lipcu oddano do u¿ytku Przychodniê Zdrowia w Nierodzimiu.
Rok 1972
Oddano do u¿ytku nowy budynek Szko³y Podstawowej w Lipowcu, wybudowany przez Spo³eczny Komitet Budowy Szko³y pod kierownictwem Józefa Balcara. W 1975 r. wybudowano przy szkole salê gimnastyczn±. 3 sierpnia uruchomiono w Nierodzimiu Zak³ad Mechanizacji Produkcji Zwierzêcej i Przemys³u Rolnego "Meprozet". Wybudowano maszt przeka¼nika telewizyjnego na Czantorii. Wydano folder - sk³adankê o Ustroniu. Prewentorium na Poniwcu przekszta³ci³o siê w sanatorium rehabilitacyjne. Ku¼niê Ustroñ w dwusetn± rocznicê powstania odznaczono orderem Sztandaru Pracy I Klasy za wybitne osi±gniêcia w dziedzinie polskiego kuziennictwa oraz wk³ad za³ogi w walkê o spo³eczne i narodowe wyzwolenie. Dyrektorem zak³adu od tego roku do 1977 r. by³ Jan Pod¿orski. Na 200-lecie Ku¼ni otwarto Salê Historii i Perspektyw w Zak³adowym Domu Kultury "Ku¼nik", zorganizowano sesjê popularno-naukow± na temat historii zak³adu i wydano monografiê opracowan± przez prof. Józefa Chlebowczyka pt. "Dwa wieki Ku¼ni Ustroñ". ZDK "Ku¼nik" zorganizowa³ kilkana¶cie imprez kulturalnych towarzysz±cych uroczysto¶ciom zak³adowym. W grudniu Zak³adowa Ochotnicza Stra¿ Po¿arna dzia³aj±ca przy Ku¼ni obchodzi³a 65-lecie swego istnienia. Z tej okazji nast±pi³o uroczyste wrêczenie sztandaru.
Rok 1973
Zak³ad Przyrodoleczniczy wznowi³ sw± dzia³alno¶æ po remoncie kapitalnym budynku. Od tego czasu czynny jest ca³y rok. Rozszerzono zakres ¶wiadczonych us³ug - oprócz k±pieli borowinowych, pacjentom stosuje siê masa¿e, wodolecznictwo, zabiegi parafinowe, inhalacje, zabiegi ¶wiat³o i elektrolecznicze. Od 20 grudnia tego roku do 29 listopada 1977 r. sk³ad Miejskiej Rady Narodowej by³ nastêpuj±cy: Jan Rymorz, Jan Albrewczyñski, Józef Balcar, Maria Bukowczan, Adam Cêckiewicz, Ryszard Dankiewicz, Adolf Cie¶lar, Jan Dorda, Maria Dustor, Pawe³ Drózd, Stanis³aw Gajdzica, Anna Gomola, Gertruda Górniok, Stanis³aw Greñ, Jan Jaworski, Jan Kral, Franciszek Kasik, Danuta Kopieczek, Jan Kubieñ, Otton Kubala, Roman Kubok, Karol Labzik, Jan Lubecki, Henryk Lupinek, Ferdynand Mazur, Stanis³aw Molenda, Zbigniew Nawrotek, Emil Nierostek, Alojzy Nowak, Jan Nowak, Maria Pawlitko, Antoni Paszek, Irena Pagie³a, Juliusz Pindór, Józef Polok, Andrzej Songaj³³o, Bogus³aw Suchta, Micha³ Tomanek, Rudolf Tomiczek, Kazimierz Wroñski. Z rozwi±zanej Powiatowej Rady Narodowej w Cieszynie w sk³ad MRN w Ustroniu weszli: Jan Kohut, Jan Pod¿orski, Wanda Chlebik, Karol W±dolny. Przewodnicz±cym MRN by³ Jan Rymorz. Posiedzeñ Rady odby³o siê 16. Ukoñczono budowê sieci wodoci±gowej w Lipowcu. Wybudowano most wisz±cy na Wi¶le w pobli¿u ul. Parkowej. Uchwa³± Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach Ustroñ uzyska³ status uzdrowiska.
Rok 1974
Ustroñ liczy³ 12000 mieszkañców. Do miasta w³±czono dzielnice Nierodzim i Lipowiec. W maju utworzono Ognisko Pracy Pozaszkolnej, z siedzib± przy Szkole Podstawowej nr 2, które swoim zasiêgiem obejmowa³o uczniów wszystkich ustroñskich szkó³ podstawowych (pierwszym dyrektorem zosta³ Marian ¯y³a). 1 pa¼dziernika powsta³o Powiatowe Przedsiêbiorstwo Us³ug Turystycznych "Czantoria" z siedzib± w Ustroniu. Powsta³a Zawodowa Stra¿ Po¿arna w Ustroniu-Polanie. Na pocz±tku posiada³a 1 samochód i 3 lub 4 osoby na dy¿urze. 18 listopada powo³ano na walnym zebraniu cz³onków Rolnicz± Spó³dzielniê Produkcyjn± "Jelenica". Przekszta³ci³a siê ona z dawnej Spó³ki Pastwiskowej. Pod now± nazw± zak³ad funkcjonuje od 1 stycznia 1975 r. Za³o¿ono hodowlê ¶wiñ na bazie odpadów konsumpcyjnych z domów wczasowych Jaszowca i Zawodzia.
Rok 1975
Ustroñ posiada³ 13500 mieszkañców i 2500 budynków mieszkalnych. Nast±pi³a zmiana podzia³u administracyjnego w Polsce. Ustroñ nale¿±cy dotychczas do powiatu cieszyñskiego oraz województwa katowickiego, od 1 czerwca nale¿y do województwa bielskiego. Ustroñ posiada³ nastêpuj±ce dzielnice: Bernatka, Beskidek, Brzegi, Centrum, Czantoria Baranowa, Dobka, Goje, Hermanice, Jaszowiec, Jelenica, Kêpa, Królów, Krzywaniec, Lipowiec, Nierodzim, Nowociny, Or³owa, Pastwiska, Polana, Poniwiec, Równica, Sucha Dobka, Zadki, Zawodzie Dolne i Zawodzie Górne. 3 czerwca oddano do u¿ytku ¦l±ski Szpital Reumatologiczny na Zawodziu dla 360 pacjentów. Jego dyrektorem zosta³ Zbigniew Gburek. Szpital zajmuje siê intensywnym leczeniem chorób reumatycznych. Posiada te¿ oddzia³ koryguj±cy zaburzenia uk³adu kostno-stawowego. Orkiestra dêta dzia³aj±ca przy Ku¼ni Ustroñ mia³a swój 1000 wystêp przed pomnikiem na rynku. Jej dyrygentem od 1950 r. by³ Boles³aw Mider. Orkiestra uzyska³a wiele nagród i wyró¿nieñ, m.in. w latach 60-tych kilkakrotnie uzyskiwa³a jedno z pierwszych miejsc w Wojewódzkich Przegl±dach Orkiestr Dêtych, jak równie¿ wielokrotnie wystêpowa³a w Rozg³o¶ni Polskiego Radia w Katowicach. Bra³a udzia³ w ka¿dej miejskiej i zak³adowej imprezie. Uchwa³± Miejskiej Rady Narodowej powo³ano Miejski Fundusz Rozbudowy i Modernizacji Przedszkoli oraz Miejski Fundusz Kultury Fizycznej. Wznowiono po d³ugoletniej przerwie organizowanie Do¿ynek jako imprezy miejskiej. Przewodnicz±cym Komitetu Do¿ynkowego w latach 1975-1979 by³ Jan Sikora. Do¿ynki corocznie przebiegaj± wed³ug scenariusza i pomys³u Józefa Balcara oraz Gustawa Janika, a oparte s± na tradycji dzielnicy Lipowiec.
Rok 1976
16 stycznia uchwa³± Miejskiej Rady Narodowej ustanowiono stylizowany Herb Miasta Ustronia wrêczany za wybitne osi±gniêcia dla miasta. Zakoñczono budowê amfiteatru w Parku Kuracyjnym na 2000 miejsc wed³ug projektu Paw³a Górnioka - pracownika Ku¼ni Ustroñ. Amfiteatr zosta³ wybudowany przez ustroñskie zak³ady z okazji maj±cego siê odbyæ Konkursu Piosenki Czeskiej i S³owackiej. Z inicjatywy ówczesnego przewodnicz±cego MRN Jana Rymorza przy wspó³udziale grona dzia³aczy kultury, w dniach 9-11 lipca odby³ siê I Konkurs Estradowej Piosenki Czeskiej i S³owackiej stanowi±cy centralny akcent dzia³alno¶ci kulturalnej w mie¶cie, a daj±cy Ustroniowi odpowiedni± rangê i pozycjê w¶ród innych uzdrowisk. Temat imprezy oparto o wspó³pracê i powi±zania kulturalne Ustronia z Trzyñcem, poszerzaj±c je o ca³y teren naszych po³udniowych s±siadów. 1 lipca nast±pi³o oddzielenie WSS w Skoczowie od WSS w Ustroniu. WSS oddzia³ Ustroñ przej±³ Zak³ady Przedsiêbiorstwa Przemys³u Gastronomicznego. Wydano z tej okazji broszurkê okoliczno¶ciow±. Wydrukowano opracowanie Józefa Pilcha pt. "Sprawozdanie z dzia³alno¶ci Spó³dzielni Spo¿ywców w Ustroniu i Skoczowie za lata 1920-1970". Rozpoczêto remont i rozbudowê Przychodni Zdrowia przy ulicy Mickiewicza. 15 wrze¶nia otwarto nowy obiekt Szko³y Podstawowej nr 2. Jej dyrektorem od 1970 r. by³ Bogus³aw Binek.
Rok 1977
Spó³dzielnia Mieszkaniowa "Zacisze" odda³a do u¿ytku pierwszy blok osiedla przy ul. A. Brody, a w rok pó¼niej pierwsze domki jednorodzinne przy ul. J. Wantu³y. Przy ul. Partyzantów wmurowano tablicê ku pamiêci poleg³ych partyzantów w okresie II wojny ¶wiatowej. Utworzono Rejonowy O¶rodek Szkolenia Zawodowego i Motorowego w dawnym budynku Szko³y Podstawowej nr 2, który zosta³ kupiony od Parafii Ewangelickiej i wyremontowany. W lipcu odby³ siê II Konkurs Piosenki Czeskiej i S³owackiej o "Kryszta³ow± Lirê" - g³ówn± nagrodê Konkursu. W tym roku powsta³ Zespó³ Tañca Nowoczesnego "Ibis" przy ZDK "Ku¼nik". Za³o¿ycielem, kierownikiem artystycznym i choreografem by³a Renata Ciszewska. Pomimo krótkiego sta¿u (istnia³ do 1980 r.) zd±¿y³ wyst±piæ ponad 60 razy, bra³ udzia³ we wszystkich eliminacjach (tak¿e w Telewizji Katowice) zdobywaj±c pierwsze miejsca. W roku 1978 wzi±³ udzia³ w I Mistrzostwach Polski Zespo³ów Tanecznych "Radom`78", gdzie zdoby³ br±zowy medal, a Renata Ciszewska - jako jedyny choreograf otrzyma³a nagrodê za najlepsze uk³ady taneczne. Po raz pierwszy zorganizowano w Amfiteatrze imprezê pt. "Dzieci Dzieciom, Dzieci Rodzicom", organizatorem by³o Ognisko Pracy Pozaszkolnej i Komitet Rodzicielski SP 1.
Rok 1978
Od 16 lutego tego roku do 21 marca 1984 r. sk³ad Miejskiej Rady Narodowej by³ nastêpuj±cy: Jan Rymorz, Józef Balcar, Maria Bury, Maria Bukowczan, Wanda Chlebik, Adolf Cie¶lar, Pawe³ Drozd, Jerzy Dzier¿ewicz, Zbigniew Gburek, Gertruda Górniok, Wilhelm Husar, Helena Jakubas, Franciszek Kasik, Danuta Kopieczek, Jan Kral, Jan Kubieñ, Roman Kubok, Karol Labzik, Jan Lubecki, Henryk Lupinek, Otton Markuzel, W³adys³aw Michalik, Stanis³aw Molenda, Zbigniew Nawrotek, Alojzy Nowak, Jan Nowak, Karol Nowak, Jan Pasterny, Micha³ Pilch, Irena Pilch, Juliusz Pindor, Jan Pod¿orski, Jan Rymorz, Andrzej Sikora, Andrzej Songaj³³o, Bogus³aw Suchta, Tadeusz Szlauer, Helena Sztwiertnia, Kazimierz Wroñski, Bogus³awa Wys³ych. Jej przewodnicz±cym by³ Jan Rymorz. Posiedzeñ Rady odby³o siê 36. Zwi±zek Bojowników o Wolno¶æ i Demokracjê - Ko³o w Ustroniu wyda³ opracowanie Józefa Pilcha pt. "Ustroñ 1939-1945. Przyczynek do dziejów ludno¶ci miasta w okresie wojny i okupacji". Otwarto pierwsze w Ustroniu "Delikatesy" przy ul. Partyzantów. W lipcu odby³ siê III Konkurs Piosenki Czeskiej i S³owackiej. 1 pa¼dziernika powsta³o Przedsiêbiorstwo "Budopol" - oddzia³ przedsiêbiorstwa dzia³aj±cego w Bielsku-Bia³ej, zajmuj±cy siê budownictwem u¿yteczno¶ci publicznej. Zak³ad powsta³ w nowo wybudowanych obiektach przy ul. Sportowej. Narodowy Spis Powszechny wykaza³, ze Ustroñ liczy 13545 mieszkañców i 3851 budynków. Zakoñczono gazyfikacjê Polany. Ochotnicza Stra¿ Po¿arna w Polanie obchodzi³a 50-lecie istnienia. Budynek OSP powsta³ na pocz±tku lat 60-tych. Od 1962 r. prezesem stra¿y jest Jan Maciejewski.
Rok 1979
1 lutego reaktywowa³o siê Towarzystwo Mi³o¶ników Ustronia jako kontynuacja dzia³alno¶ci Towarzystwa Upiêkszania Miasta. Przewodnicz±c± zosta³a Renata Dubiel-Bia³as. Wydano folder pt. "Ustroñ" opracowany przez Roberta Danela. Powsta³a oczyszczalnia ¶cieków za Ku¼ni± Ustroñ. Oddano do u¿ytku wybudowane w czynie spo³ecznym przedszkole w Nierodzimiu. Dru¿yna seniorów KS "Ku¼nia Ustroñ" zajê³a pierwsze miejsce w województwie bielskim w rozgrywkach o mistrzostwo okrêgu w tenisie ziemnym. W amfiteatrze w lipcu tego roku odby³ siê IV Konkurs Piosenki Czeskiej i S³owackiej. Pod koniec lipca WSS Oddzia³ w Ustroniu uruchomi³ 2 sklepy na Osiedlu XXX-Lecia PRL (obecnie Manhatan).
Rok 1980
Ustroñ liczy³ 14749 mieszkañców. Miejskiej Bibliotece Publicznej nadano imiê Jana Wantu³y. Biblioteka powsta³a w latach 30-tych naszego wieku przy Macierzy Szkolnej. W 1945 r. uchwa³± Gminnej Rady Narodowej wznowi³a sw± dzia³alno¶æ. Po rozbudowie ratusza w 1968 r. zwiêkszy³a swój metra¿. Kierowniczk± placówki w latach 1957-1985 by³a Janina Guzkiewicz. Biblioteka mia³a ponad 50 tys. woluminów i ponad 3800 czytelników. Biblioteka posiada³a tak¿e oddzia³ dzieciêcy, 3-filie i 1 punkt biblioteczny. W lipcu Micha³ Bo¿ek uruchomi³ Wytwórniê Wód Gazowanych "Ustronianka". V Ogólnopolski Konkurs Piosenki Czeskiej i S³owackiej o "Kryszta³ow± Lirê" obchodzi³ swój ma³y jubileusz. Odby³ siê w dniach 16-19 lipca na estradzie amfiteatru w Parku Kuracyjnym. Do strajków sierpniowych przyst±pili pracownicy Ku¼ni Ustroñ po czym w sierpniu powsta³ w tym zak³adzie NSZZ "Solidarno¶æ" Spó³dzielnia Mieszkaniowa "Zacisze" odda³a do u¿ytku bloki tzw. Centrum. W listopadzie nast±pi³o ods³oniêcie tablicy w Zak³adach Ku¼niczych upamiêtniaj±cej masow± egzekucjê mieszkañców Ustronia i pracowników tego zak³adu - 9 listopada 1944 r. W tym roku powsta³ Wojewódzki O¶rodek Sportu i Rekreacji O/Ustroñ, który istnia³ do 1989 r. Kolejnymi kierownikami byli: Wies³aw Gadziacki, Andrzej Piechocki, Ryszard Szymkiewicz. Instytucja ta by³a organizatorem wielu cyklicznych imprez m. in. Puchar Czantorii, Górski Bieg Prze³ajowy (ogólnopolski), Kolarskie Kryterium Uliczne, Sport na wczasach, Zawody Latawcowe, Turniej Szachowy i inne.
Rok 1981
6 stycznia powsta³ Kameralny Zespó³ Wokalny "Ustroñ". Dzia³a³ pocz±tkowo przy Parafii Ewangelickiej, a od wrze¶nia 1983 r. przy Urzêdzie Miejskim. Zespó³ liczy 24 osoby. Za³o¿ycielem i dyrygentem Zespo³u jest Ewa Bocek-Orzyszek. W repertuarze zespo³u znajduje siê ponad 130 pie¶ni. W lipcu odby³ siê VI Konkurs Piosenki Czeskiej i S³owackiej. W grudniu powo³ano samodzieln± Powszechn± Spó³dzielniê Spo¿ywców "Spo³em" w Ustroniu w miejsce WSS Oddzia³ w Ustroniu. Jako samodzielne przedsiêbiorstwo dzia³a od 1 stycznia 1982 r. Prezesem w latach 1981-1987 by³ Stanis³aw Ernst.
Rok 1982
Naczelnikiem Miasta zosta³ Benedykt Siekierka. Powsta³o Szkolne Schronisko M³odzie¿owe w budynku po by³ej Szkole Podstawowej nr 1, a pó¼niej nr 2 na Rynku. Jego kierownikiem zosta³ Jerzy Kowalczyk. W lipcu odby³ siê kolejny VII Konkurs Piosenki Czeskiej i S³owackiej. W sierpniu po 2-letniej przerwie zorganizowano Do¿ynki. W latach 1982-1989 przewodnicz±cym Komitetu Do¿ynkowego by³ Jan Kubieñ. W sierpniu otwarto O¶rodek Zdrowia w rozbudowanym obiekcie dawnej Przychodni Przeciwgru¼liczej przy ul. Mickiewicza. 2 pa¼dziernika Towarzystwo Mi³o¶ników Ustronia zorganizowa³o sesjê na temat: "Ustroñ jako miejscowo¶æ wczasowo-uzdrowiskowa" w sali kinowej ¦l±skiego Szpitala Reumatologicznego. Powsta³o Przedsiêbiorstwo Turystyczne "Czantoria" na mocy zarz±dzenia wojewody bielskiego, przekszta³cone z Wojewódzkiego Przedsiêbiorstwa Turystycznego "Beskidy". Dyrektorem zosta³ Adam Buchta.
Rok 1983
1 czerwca uruchomiono ¿³obek obok Osiedla XXX-Lecia PRL. Wybudowano Ko¶ció³ Ewangelicki na Polanie. Towarzystwo Mi³o¶ników Ustronia wyda³o publikacjê pt. "Zas³u¿eni ludzie Ustronia". Wiêkszo¶æ spo¶ród 25 biogramów opracowa³ Józef Pilch. Obchodzono 200-lecie Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Ustroniu. Kolejnymi proboszczami byli: w latach 1935-1980 ks. Pawe³ Bocek, 1960-1969 ks. Stanis³aw Dorda (II proboszcz), 1980-1983 ks. Stanis³aw Dorda (I proboszcz), od 1983 r. ks. dr Henryk Czembor. Na pocz±tku lat 80-tych przeprowadzono remont elewacji i dachu ko¶cio³a, który powsta³ w 1835 r. W tym roku zosta³ przygotowany spektakl teatralny wg ba¶ni Andersena "Królowa ¶niegu" w wykonaniu dzieci Szko³y Podstawowej nr 3 w Polanie. Inicjatork±, kierownikiem artystycznym, choreografem i scenografem spektaklu po³±czonego z baletem i chórem by³a Renata Ciszewska. Fragmenty zosta³y zarejestrowane przez TV-Katowice. W listopadzie odby³o siê zebranie za³o¿ycielskie Ko³a Miejskiego Polskiego Zwi±zku Filatelistów w Ustroniu. Utworzono nowe Probostwo Ko¶cio³a Rzymskokatolickiego w Polanie, które obj±³ ks. Alojzy Wencypel. Powsta³o Biuro Us³ug Turystycznych "Ustronianka" za³o¿one przez Romana Macurê.
Rok 1984
Utworzono Polski Klub Ekologiczny - Ko³o w Ustroniu. Jego prezesem zosta³ Zygmunt Bia³as. W styczniu zosta³ oddany do u¿ytku nowy budynek piekarni wraz ze sklepem na osiedlu XXX-lecia PRL (obecnie Manhatan). Od 27 czerwca tego roku do 8 czerwca 1988 r. sk³ad Miejskiej Rady Narodowej by³ nastêpuj±cy: Zbigniew Nawrotek, Stefan Ba³dys, Maria Bukowczan, Zbigniew Chybiorz, Franciszek Czekaj, Rudolf Gajdacz, Karol Gluza, Stanis³aw Greñ, Pawe³ Gogó³ka, Karol Chwastek, Adam Heczko,Pawe³ Hernik, Henryk Hojdysz, Leokadia Janik, Jan Kotela, Karol Kubala, Jan Kral, Janusz Kubica, Jan Kubieñ, Kazimierz Kubik, RomanKubok, Józef Kurowski, Tadeusz Kwoczyñski, Karol Labzik, Stanis³aw Lehrich, W³adys³aw Michalik, Alojzy Molek, Alojzy Nowak, Micha³ Pilch, Juliusz Pindór, Zdzis³aw Pokorny, Anna Sikora, Jerzy Sikora, Roman Siwiec, Piotr Stec, Franciszek Wawrzyk, Kazimierz Wroñski, Mieczys³aw Zwardoñ, Lech Zawada, Józef Balcar. Jej przewodnicz±cym by³ Zbigniew Nawrotek. Posiedzeñ Rady odby³o siê 28. W amfiteatrze odby³ siê IX Konkurs Piosenki Czeskiej i S³owackiej. Ukoñczono remont kapitalny Szko³y Podstawowej nr 6 w Nierodzimiu. Ustanowiono nowe Probostwo Ko¶cio³a Rzymskokatolickiego w Hermanicach, które obj±³ ks. Alfred Chromik. Po¶wiêcono kaplicê.
Rok 1985
Ustroñ liczy³ 15 915 mieszkañców. 19 lutego wznowi³o dzia³alno¶æ zarejestrowane w 1981 r. Stowarzyszenie Twórców i Dzia³aczy Kultury. Siedzibê mia³o w Miêdzyorganizacyjnym Miejskim Domu Kultury w Jaszowcu. 10 maja zorganizowano sesjê popularn± na temat "Dzia³alno¶æ kulturalna w Ustroniu w 40-leciu PRL" w MMDK w Jaszowcu. X Konkurs Piosenki Czeskiej i S³owackiej o "Kryszta³ow± Lirê" - impreza o zasiêgu ogólnopolskim i miêdzynarodowym - obchodzi³ swój jubileusz. Odby³ siê w dniach 18-20 lipca. Ze wzglêdu na swój rozmach od nastêpnego roku zmieniono nazwê z konkursu na festiwal. Konkurs dla amatorów o "Kryszta³ow± Lirê" sta³ siê czê¶ci± Festiwalu Piosenki Czeskiej i S³owackiej. 19 lipca otwarto przystanek Polskich Kolei Pañstwowych Ustroñ-Zdrój. 25 lipca oddano do u¿ytku Dom Zborowy przy Parafii Ewangelickiej w nowo wybudowanym obiekcie na placu Kotschego. Zbór Zielono¶wi±tkowców "Betel" przeniós³ swój ko¶ció³ do nowego obiektu przy ul. Daszyñskiego 75. 20 listopada zmar³ gen. Jerzy Ziêtek - mieszkaniec Ustronia, by³y wojewoda katowicki. 15 grudnia oddano do u¿ytku budynek stacji PKP Ustroñ-Zdrój. W grudniu PSS "Spo³em" odda³a do u¿ytku nowy obiekt produkcyjno-handlowy w Hermanicach. Znajduje siê w nim piekarnia i sklep spo¿ywczy.
Rok 1986
15 lutego nast±pi³y obchody 90. rocznicy powstania Ochotniczej Stra¿y Po¿arnej w Ustroniu wraz z otwarciem Sali Historii w remizie przy ul. Stra¿ackiej. 18 kwietnia otwarto Muzeum Hutnictwa i Ku¼nictwa w starym, zabytkowym budynku dawnej dyrekcji Huty "Klemens" przy ul. Hutniczej. Jego kierownikiem zosta³a Lidia Szkaradnik. W uroczysto¶ciach bra³ udzia³ wicewojewoda bielski Jan Wa³ach, w³adze miasta i dyrekcja Fabryki Samochodów Ma³olitra¿owych oraz liczna grupa pracowników i dzia³aczy kultury. Z okazji otwarcia wydano broszurkê i okoliczno¶ciow± plakietkê. Ku¼nia Ustroñ za uruchomienie muzeum otrzyma³a od Ministra Kultury i Sztuki z³ot± odznakê "Za opiekê nad zabytkami". W lipcu odby³ siê XI Festiwal Piosenki Czeskiej i S³owackiej. 20 lipca Zak³ady Ku¼nicze FSM zorganizowa³y Lipcowy Festyn Ku¼ników, po³±czony z uroczystym nadaniem muzeum imienia Jana Jarockiego (1899-1980), zas³u¿onego ku¼nika, dzia³acza spo³ecznego i inicjatora utworzenia muzeum. 22 sierpnia Miejska Rada Narodowa podjê³a uchwa³ê w sprawie lokalizacji centrali telefonicznej przy ul. ¦wierczewskiego. 24 sierpnia odby³o siê tradycyjne ¦wiêto Plonów z do¿ynkowym pochodem i wystêpami zespo³ów regionalnych w amfiteatrze. 3 pa¼dziernika Miejska Rada Narodowa podjê³a uchwa³ê o ochronie ¶rodowiska. W listopadzie oddano do u¿ytku Szpital Uzdrowiskowy na Zawodziu.
Rok 1987
20 lutego nast±pi³o nadanie ¦l±skiemu Szpitalowi Reumatologicznemu imienia gen. Jerzego Ziêtka i ods³oniêcie tablicy pami±tkowej. 22 kwietnia Rejonowy O¶rodek Kszta³cenia Zawodowego i Motorowego uzyska³ I miejsce we wspó³zawodnictwie miêdzywojewódzkim. Kierownikiem O¶rodka od 1986 r. jest Rudolf Kru¿o³ek. W kwietniu w muzeum zorganizowano wystawê instrumentów muzycznych wykonanych przez Ferdynanda Suchego z Ustronia Goji. W czerwcu Polski Klub Ekologiczny - ko³o w Ustroniu przygotowa³ w muzeum wystawê na temat zagro¿eñ ¶rodowiska naturalnego w naszym mie¶cie. Wydano okoliczno¶ciow± broszurkê. Prezesem PKE by³ nadal Zygmunt Bia³as. W czerwcu Bogus³aw Heczko, znany ustroñski malarz wraz z synem Kazimierzem uruchomili prywatn± galeriê sztuki "Na Gojach". By³a to pierwsza prywatna galeria w województwie bielskim. W lipcu na estradzie amfiteatru odby³ siê kolejny XII Festiwal Piosenki Czeskiej i S³owackiej, Festyn Ku¼ników, a w sierpniu Do¿ynki. 17 pa¼dziernika zorganizowano obchody jubileuszu 200-lecia Szko³y Podstawowej nr 2 wraz z imprezami: sesja popularno - naukowa, ods³oniêcie tablic pami±tkowych na starym i nowym budynku szko³y oraz uroczysty koncert pt. "Nie¶ siê nam pie¶niczko" przygotowany przez Danutê Koenig i Mariana ¯y³ê. Wydano broszurê "200 lat Szko³y Podstawowej nr 2 w Ustroniu". W listopadzie powsta³ Dzieciêcy Zespó³ Pie¶ni i Tañca "Czantoria" przy Szkole Podstawowej nr 3 w Polanie, który istnia³ ponad rok. Za³o¿ycielem i choreografem by³a Renata Ciszewska. Jego g³ówny wystêp odby³ siê 23 kwietnia 1988 r. podczas uroczysto¶ci wrêczenia sztandaru szkole.
Rok 1988
W styczniu Szkolne Schronisko Młodzie¿owe zdoby³o II miejsce w kraju w konkursie na najlepsze schronisko młodzieżowe |
Ustroń
to ma³e miasto o walorach turystyczno-wypoczynkowych i leczniczych i po³o¿one jest w dolinie rzeki Wis³y oddalony o 25 km od jej ¼róde³. Znajduje siê w po³udniowej czê¶ci Polski i graniczy z Republik± Czech. Oddalony jest o 120 km od by³ej stolicy Polski Krakowa, a od Warszawy 380 km oraz Wiednia 320 km. Najbli¿sze miasta to: Cieszyn [16km], historyczna stolica Ksi±¿±t Cieszyñskich, Bielsko- Bia³a [30 km], miasto przemys³owe. Ustroñ otoczony jest niewysokimi górami Beskidu ¦l±skiego w pa¶mie Karpat pó³nocnych o zboczach dobrze zalesionych
Od po³udniowego zachodu wznosi siê góra Czantoria owiana legend± [wys. 995 m], na któr± prowadzi wyci±g krzese³kowy, a od wschodu wznosi siê góra Równica [885 m], na któr± prowadzi droga asfaltowa. Z Ustronia prowadzi wiele szlaków turystycznych na pobliskie szczyty górskie. Klimat Ustronia i okolicy nale¿y do strefy klimatycznej umiarkowanej jednak od granicy Ustronia Centrum do Ustronia Polany zaczyna siê strefa klimatyczna podgórska. Opady atmosferyczne w granicach 1200 mm w roku deszczu a zim± ¶niegu. Powietrze i woda czyste o ma³ym stopniu ska¿enia. Rozró¿nia siê wyra¼nie 4 pory roku. Od grudnia do marca panuje zima dosyæ ³agodna -temperatury od 0 do-20 stopni z opadami ¶niegu. Wiosna trwa od kwietnia do czerwca przy temperaturze +5 do+20 stopni. W tym czasie nastêpuje wzrost bujnej zieleni a ³±ki, sady i ogrody ton± w kwiatach, w¶ród których jest du¿o ¶piewaj±cych ptaków. Dla turystów i wczasowiczów Ustroñ oferuje ciszê, zdrowe powietrze i wiele atrakcji turystycznych. Jest wiele basenów k±pielowych, rzeka Wis³a
trasy turystyczne, schroniska górskie, lokale sklepowe i gastronomiczne, parki, korty tenisowe, boiska sportowe, hale gimnastyczne, uje¿d¿ania koni [hipoterapia] oraz wiele o¶rodków leczniczo- rehabilitacyjnych w tym szpitale: Reumatologiczny, Uzdrowiskowy i Zak³ad Przyrodoleczniczy, jako ¿e Ustroñ posiada ¼ród³a solankowe. Ze wzglêdu na malownicze po³o¿enie Ustronia, walory krajobrazowe oraz urz±dzenia sportowe Ustroñ jest wymarzonym miejscem do uprawiania ró¿nych form turystyki i dyscyplin sportowych. Turystykê mo¿na uprawiaæ pieszo, na rowerze i nartach. Wytyczonych jest wiele górskich szlaków turystycznych, ¶cie¿ek spacerowych i tras rowerowych. Z Ustronia prowadzi tzw.G³ówny Szlak Beskidzki - czerwony, im. Kazimierza Sosnowskiego do Wo³osatego. w Bieszczadach. Jest to najd³u¿szy szlak w polskich górach - ca³kowita d³ugo¶æ: 519km. W Bieszczadach koñczy bieg w miejscowo¶ci Komañcza. Prowadzi przez wszystkie najwa¿niejsze pasma i szczyty gór a¿ do Wo³osatego, po³o¿onego na drugim krañcu regionu. Szlak zosta³ wytyczony w latach 50tych przez pionierów powojennej turystyki: W³adys³awa Krygowskiego i Edwarda Moska³ê. Czas potrzebny na jego przej¶cie wynosi oko³o 36 godzin, co wymaga ok. 5 dni. Znajduj± siê w Ustroniu tak¿e warunki do uprawiania biegów górskich, lotniarstwa, wêdkarstwa, k±pieli wodnych oraz wszelkich gier sportowych. Jest piêtnastotysiêcznym miastem o powierzchni 60 km kw., po³o¿onym na wysoko¶ci oko³o 450 m n.p.m. Swój urok zawdziêcza otaczaj±cym go grzbietom górskim. Centrum Ustronia le¿y na lewym brzegu rzeki w p³askiej pradolinie Wis³y, gdzie rozlokowa³a siê czê¶æ administracyjno-mieszkaniowa miasta. Doliny i zbocza górskie przeznaczono na tereny wypoczynkowe, gdzie powsta³y kompleksy obiektów wczasowo-leczniczych: Zawodzie, Jaszowiec, Poniwiec, Jelenica, Dobka. Ustroñ to tak¿e wêze³ szlaków turystycznych w okoliczne góry.
Dobre po³±czenia drogowe, blisko¶æ przej¶æ granicznych, walory krajobrazowe, lecznicze, liczna i nowoczesna baza hotelowo - gastronomiczna sprawia, ¿e Ustroñ jest atrakcyjn± miejscowo¶ci± turystyczn± Beskidów. Prawa miejskie Ustroñ otrzyma³ w grudniu 1956r. - status uzdrowiska w 1972r. Miasto po³o¿one na przedpro¿u Beskidu ¦l±skiego, w dolinie rzeki Wis³y. Na 60 km kw. ¿yje 15 tys. mieszkañców. Obecnie jest to atrakcyjna miejscowo¶æ wczasowo - uzdrowiskowa dysponuj±ca dobrze rozwiniêt± baz± noclegow± i sanatoryjno - szpitaln±.
Godne uwagi jest Muzeum Hutnictwa i Ku¼nictwa, Ustroñska Galeria Sztuki Wspó³czesnej B.R. Heczko, zabytkowy ko¶ció³ek drewniany z 1765 roku w Ustroniu Nierodzimiu, ko¶ció³ ewangelicko - augsburski (z 1835 r.) i rzymsko - katolicki (z 1788 r.) oraz "D±b Sobieskiego" upamiêtniaj±cy przemarsz wojsk polskich do Wiednia. Na terenie miasta znajduj± siê szlaki turystyczne i spacerowe, ¶cie¿ki rowerowe , korty tenisowe , staw kajakowy, baseny k±pielowe, pla¿e nadrzeczne oraz liczne wyci±gi narciarskie. W ustroñskim amfiteatrze odbywa siê wiele koncertów oraz innych imprez kulturalnych. Jedn± z najg³ówniejszych atrakcji jest kolej linowa krzese³kowa oraz letni tor saneczkowy na Czantorii www.czantoria.com.pl